9 . كلّياتى دربارهء كتاب عنصر شجاعت « عنصر شجاعت » يا « هفتاد و دو تن و يك تن » در 6 جلد از تأليفات عالم متبحّر مرحوم آيت اللّه حاج ميرزا خليل كمره‌اى است كه چاپ اوّل مجلّدات آن چندين سال به طول كشيده و به تدريج در دسترس علاقه‌مندان مكتب حسينى قرار گرفته است و علّت آن را در تأليف تدريجى اين اثر بايد جستجو كرد . از مقدّمه‌اى كه مؤلّف محترم بر كتاب « زندگانى امام حسين » تأليف زين العابدين رهنما نوشته‌اند ، اين نكته مشخّص مىگردد : و نمىدانم آيا اين كتاب [ / زندگانى امام حسين ] راه مىدهد كس ديگرى و فكر و قلم ديگرى در اين موضوع چيزى بنگارد ؟ و راهى براى مثل اين جانب باز مىگذارد كه جلد پنجم « عنصر شجاعت ، يا هفتاد و دو تن و يك تن » كه براى عنصر ممتاز هفتاد و دو تن و براى ديدار چهرهء شخص حسين ( ع ) و شهداى آل بيت او در افق اعلى است - بتوانم از كار ( در ) آورم ؟ » « 1 » و چاپ اوّل كتاب زندگانى امام حسين در آبان ماه 1345 صورت گرفته و جلد پنجم عنصر شجاعت در سال 1352 يعنى حدود هفت سال پس از نوشتن اين مقدّمه به چاپ رسيده و جلد ششم آن دو سال پس از جلد پنجم انتشار يافته است . اين اثر حاوى نكات تاريخى و جغرافيايى و روايى بسيارى است كه مىتواند راهگشاى پژوهشگران در بررسى تاريخ عاشورا باشد و نقشه‌هايى كه ضميمهء بعضى از مجلّدات آن است ، موقعيّت مكانى شهرهاى مختلف را به خوبى ترسيم مىكند . مؤلّف محترم با غور در متون تاريخى و روايى ، طبقات شهداى كربلا را از نقطه نظر زمانى و تاريخى كه به سالار شهيدان در مسير راه - از مدينه تا كربلا - پيوسته‌اند ، مشخّص كرده و امتياز خاصّى به اثر خود بخشيده‌اند . اگر بخواهيم فهرستى از مندرجات مجلّدات اين اثر ارايه دهيم دامنهء سخن به درازا خواهد كشيد ، لذا به همين مقدار بسنده مىكنيم . 1 - 9 . شيوهء نگارشى كتاب عنصر شجاعت

--> ( 1 ) . همان ، مقدّمهء ، ص د .